Teslim Şekilleri (Incoterms)
Incoterms, bir sevkiyatın her aşamasını kimin organize edip ödeyeceğini ve riskin satıcıdan alıcıya nerede geçtiğini belirleyen uluslararası kurallardır. Aşağıda on bir teslim şekli; yükleme, ihracat gümrüğü, navlun, sigorta ve ithalat gümrüğünden kimin sorumlu olduğuyla birlikte açıklanır.
EXW — İşyerinde Teslim (Ex Works)
Satıcının en az yükümlülük taşıdığı teslim şeklidir. Satıcı malları kendi fabrika veya deposunda alıcının tasarrufuna bırakır. Yükleme dahil tüm masraf ve riskler teslim anından itibaren alıcıya geçer.
| Yükleme | Alıcı |
|---|---|
| İhracat Gümrük | Alıcı |
| Navlun | Alıcı |
| Sigorta | Alıcı |
| İthalat Gümrük | Alıcı |
Risk Devri: İşyerinde
FCA — Taşıyıcıya Masrafsız (Free Carrier)
Satıcı, malları belirlenen yerde alıcının taşıyıcısına teslim eder ve ihracat gümrük işlemlerini tamamlar. Taşıyıcıya teslim anından itibaren tüm risk ve masraflar alıcıya geçer.
| Yükleme | Satıcı |
|---|---|
| İhracat Gümrük | Satıcı |
| Navlun | Alıcı |
| Sigorta | Alıcı |
| İthalat Gümrük | Alıcı |
Risk Devri: Taşıyıcıda
FAS — Gemi Doğrultusunda Masrafsız (Free Alongside Ship)
Satıcı, malları yükleme limanında geminin yanına (rıhtım veya mavna) bırakarak teslim eder. Mallar gemi doğrultusuna bırakıldığı andan itibaren tüm risk ve masraflar alıcıya geçer.
| Yükleme | Satıcı |
|---|---|
| İhracat Gümrük | Satıcı |
| Navlun | Alıcı |
| Sigorta | Alıcı |
| İthalat Gümrük | Alıcı |
Risk Devri: Gemi Yanı
FOB — Gemide Masrafsız (Free On Board)
Türkiye'de en sık kullanılan teslim şeklidir. Satıcı, malları yükleme limanında geminin güvertesine yükleyerek teslim etmiş sayılır. Güverteye geçtiği andan itibaren tüm risk alıcıya aittir.
| Yükleme | Satıcı |
|---|---|
| İhracat Gümrük | Satıcı |
| Navlun | Alıcı |
| Sigorta | Alıcı |
| İthalat Gümrük | Alıcı |
Risk Devri: Güverte
CFR — Masraflar ve Navlun (Cost and Freight)
Satıcı malları gemiye yükler ve varış limanına kadar navlunu öder. Ancak risk, mallar gemide teslim edildiği anda alıcıya geçer. Sigorta yaptırma yükümlülüğü alıcıya aittir.
| Yükleme | Satıcı |
|---|---|
| İhracat Gümrük | Satıcı |
| Navlun | Satıcı |
| Sigorta | Alıcı |
| İthalat Gümrük | Alıcı |
Risk Devri: Yüklemede
CIF — Masraflar, Sigorta ve Navlun (Cost, Insurance and Freight)
CFR'ye ek olarak satıcı, yolculuk sırasındaki hasar riskine karşı sigorta sözleşmesi de yapmak zorundadır. Risk yükleme anında alıcıya geçse de sigorta masrafı satıcıya aittir.
| Yükleme | Satıcı |
|---|---|
| İhracat Gümrük | Satıcı |
| Navlun | Satıcı |
| Sigorta | Satıcı |
| İthalat Gümrük | Alıcı |
Risk Devri: Yüklemede
CPT — Taşıma Ödenmiş Olarak (Carriage Paid To)
Satıcı, ihracat gümrüklü malları seçtiği taşıyıcıya teslim eder ve varış yerine kadar taşıma masraflarını öder. Risk, taşıyıcıya teslim anında alıcıya geçer; sigorta alıcıya aittir.
| Yükleme | Satıcı |
|---|---|
| İhracat Gümrük | Satıcı |
| Navlun | Satıcı |
| Sigorta | Alıcı |
| İthalat Gümrük | Alıcı |
Risk Devri: Taşıyıcıda
CIP — Taşıma ve Sigorta Ödenmiş (Carriage and Insurance Paid To)
CPT'ye ek olarak satıcı, alıcı adına yolculuk sırasındaki hasar riskine karşı sigorta sözleşmesi de yapar. Risk taşıyıcıya teslimde geçer, sigorta masrafı satıcıya aittir.
| Yükleme | Satıcı |
|---|---|
| İhracat Gümrük | Satıcı |
| Navlun | Satıcı |
| Sigorta | Satıcı |
| İthalat Gümrük | Alıcı |
Risk Devri: Taşıyıcıda
DAT — Terminalde Teslim (Delivered At Terminal)
Satıcı, malları belirlenen terminalde (rıhtım, depo, konteyner sahası) gelen taşıma aracından boşaltılmış olarak alıcının tasarrufuna bırakır. Tüm taşıma ve boşaltma masrafları satıcıya aittir.
| Yükleme | Satıcı |
|---|---|
| İhracat Gümrük | Satıcı |
| Navlun | Satıcı |
| Boşaltma | Satıcı |
| İthalat Gümrük | Alıcı |
Risk Devri: Terminalde
DAP — Belirlenen Yerde Teslim (Delivered At Place)
Satıcı, malları belirlenen varış yerinde boşaltmadan alıcının tasarrufuna bırakır. Varış yerine kadar tüm masraf ve riskler satıcıya aittir; boşaltma ve ithalat gümrüğü alıcıya aittir.
| Yükleme | Satıcı |
|---|---|
| İhracat Gümrük | Satıcı |
| Navlun | Satıcı |
| Boşaltma | Alıcı |
| İthalat Gümrük | Alıcı |
Risk Devri: Varışta
DDP — Gümrük Vergileri Ödenmiş (Delivered Duty Paid)
Satıcının en fazla yükümlülük taşıdığı teslim şeklidir. Satıcı, malları ithalat gümrüklü ve belirlenen varış yerinde alıcıya hazır halde teslim eder. Her iki tarafın gümrük masrafları satıcıya aittir.
| Yükleme | Satıcı |
|---|---|
| İhracat Gümrük | Satıcı |
| Navlun | Satıcı |
| Sigorta | Satıcı |
| İthalat Gümrük | Satıcı |
Risk Devri: Kapıda
Sık sorulan sorular
EXW ile DDP arasındaki fark nedir?
EXW'de satıcı malı kendi işyerinde alıcının emrine hazır bulundurur; alıcı neredeyse tüm masraf ve riski üstlenir. DDP'de satıcı malı ithalat gümrüklemesi yapılmış olarak belirtilen yere teslim eder ve o noktaya kadar masraf ve riski üstlenir.
Hangi Incoterms yalnız deniz taşımacılığı içindir?
FAS, FOB, CFR ve CIF deniz ve iç su yolu taşımacılığı içindir. Diğer teslim şekilleri her taşıma türüne uygundur.
Incoterms malın mülkiyetini belirler mi?
Hayır. Incoterms satıcı ile alıcı arasındaki teslimi, masrafı ve riski kapsar. Mülkiyeti devretmez ve satış sözleşmesinin yerine geçmez.